Haber

Tanju Tosun: İYİ Parti, HDP konusunda tabanının eğilimlerini okuyamıyor

Namık Alkan

İZMİR– CHP, ÂLÂ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi önderlerinin katıldığı Altılı Masa toplantılarının sekizincisi DEVA Partisi mesken sahipliğinde yapıldı. Siyaset Bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun, hem Altılı Masa toplantılarını hem de önümüzdeki cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine az bir vakit kala siyasetteki son gelişmeleri kıymetlendirdi.

‘ARALIK AYINDA YOL HARİTASI NETLEŞMİŞ OLUR’

Altılı Masa 14 Kasım’da 8’inci kere toplandı. Yayınlanan ortak bildiriye nazaran çalışmalar hangi kademede?

Altılı Masa’nın son toplantısından sonra yapılan ortak açıklama dikkate alındığında, çalışmaların devam ettiği, süreçte muhakkak basamakların kat edildiği anlaşılıyor. Ortak Çalışma Kümesi, Anayasal ve Yasal Islahatlar Komitesi, Seçim Güvenliği Komitesi ve İrtibat Komitesi çalışmaları sürerken, kümenin 9 ana, 60 alt başlık altında temel siyaset alanlarındaki mesaisinde sona gelinmediği anlaşılıyor. Anayasal ve Yasal Islahatlar Komisyonu’nun Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem mutabakat metni doğrultusunda Anayasa değişiklikleri kodifikasyonunu tamamlamış olması ve 28 Kasım’da bunun açıklanacağının belirtilmesi tamamlanmış bir faaliyet olması manasında kıymetli. Kanımca aralık ayından itibaren geçiş süreci yol haritası netleşmiş olur. Tekrar, Ortak Çalışma Grubu’nun yürüttüğü çalışmalar ışığında Türkiye’nin başta ekonomik problemleri olmak üzere, politik, toplumsal, kültürel problemlerinin tahliline yönelik masa bileşenlerinin üzerinde mutabakata vardıkları tahlil teklifleri hızla kamuoyuna açıklanıp, bunun akabinde süreç cumhurbaşkanı adayını belirlemeye hakikat ilerler.

İstiklal Caddesi’nde 13 Kasım’da meydana gelen patlama, büyük katliamların yaşandığı 7 Haziran 2015 ile 1 Kasım 2015 seçimleri ortası devri akla getirdi. İstiklal Caddesi saldırısını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu tıp aksiyonlar kime hizmet eder?

İstiklal Caddesi’nde gerçekleştirilen terör saldırısı, faili, hareketin gerçekleştirilmesine yardımcı olanlar kadar, aksiyonu gerçekleştirme kararı verenler bakımından da emniyet güçleri tarafından çok yeterli araştırılıp, kamuoyunu aydınlatıcı bilgiler verilmesi gereken bir aksiyondur. Bu cins terör aksiyonları sonucunda yurttaşların zihninde kalacak her soru işareti doğaldır ki yurttaşlar nezdinde güvenlik tasalarını arttırır. Tasaların artması ise tam da terör örgütlerinin görmek istedikleri bir terör aksiyonu çıktısıdır. Zira terörün maksadı hareketin mümkün olduğu ölçüde kamuoyunda kaygı, kaygı, güvensizlik yaratarak, terör örgütlerinin toplumda varlığını hissettirmek, kurumlara olan güvensizliği artırmaktır. Bu manada terör aksiyonunun görünen değil, görünmeyen yüzü tüm boyutlarıyla ne kadar süratli ve gerçek çözülürse, bu tıp örgütlerin gayelerine da ulaşmaları engellenmiş olur.

Nihai olarak inançlı bir ülkede yaşadığını hisseden toplumun kurumlara olan inancı, kurumların meşruiyeti artar, aykırısı durumda ise itimat kaybı meşruiyetin zayıflamasına yol açar. Güvenlik, özgürlük, ekonomik taleplerin, gereksinimlerin karşılanması değişkenleri bakımından düşünüldüğünde, bilhassa güvenlik telaşının arttığı devirlerde özgürlük, ekonomik temelli beklentilerin ikinci, üçüncü sıraya düştüğü yapılan bilimsel çalışmalarda tespit edilmektedir. Gerçekten 7 Haziran 2015-1 Kasım 2015 seçimleri ortasındaki periyotta yaşanan terör aksiyonları bireylerin öncelikle güvenlik odaklı oy verme davranışına yöneldiğini göstermiştir. Bildiğim kadarıyla, Ersin Kalaycıoğlu ve Ali Çarkoğlu’nun iki seçim öncesi yaptıkları araştırmaların örneklemlerinde birebir denek kümesi kullanılarak, parti tercihlerindeki değişimin nedenleri incelenmiştir. Birinci seçime nazaran AK Parti oylarındaki güvenlik kaygısının öne çıktığı sonucuna ulaşılmıştı. Bu çerçeveden bakıldığında, bu tıp terör aksiyonları bireylerin güçlü olarak algıladıkları öndere vazife onaylarının artmasına, önderin partisine daha fazla dayanak vermesine, bayrak etrafında toplanma tesiriyle hükümetlere inanç duyma eğiliminin yükselmesine neden olmaktadır.

‘İYİ PARTİLİLER KAZANACAK ADAYIN YAVAŞ OLDUĞUNA İNANIYOR’

Adaylık konusunda CHP önderi Kemal Kılıçdaroğlu güya daha temkinli bir lisanla konuşmaya başladı. Buna karşılık İstanbul ve Ankara belediye liderlerinin adaylığı ise Altılı Masa’nın başka bileşenleri tarafından sıcak tutuluyor. Bilhassa Mansur Yavaş’ın ismi GÜZEL Parti tarafından öne çıkartılıyor. Gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Cumhurbaşkanı adayının Altılı Masa tarafından şimdi belirlenmemesine karşılık, toplumdan yükselen adayın açıklanmasına yönelik talepler doğaldır ki sürecin aday merkezli izlenmesine, tartışılmasına neden oluyor. Siyasal kültürümüzde parti özdeşliğinin önder temelli olmasının da bunda hissesi var. Ayrıyeten Erdoğan üzere kendi seçmeni için karizmatik olan bir politik aktörün karşısına, muadil karizmaya sahip bir adayın konması şartıyla seçimin kazanılabileceği ait algı da kıymetli. Toplumdan yükselen aday açıklanmasına yönelik taleplere karşın, Millet İttifakı’nın cumhurbaşkanı adayı olarak ismi geçen aktörlerin hiçbirinin adeta ser verip sır vermeyecek halde durum almaları dikkate kıymet. İsmi geçen aday adaylarının bu tutumu sürecin sağlıklı işlemesi manasında doğrudur. Ancak bu durum kaçınılmaz olarak spekülasyonların artmasına, yeni isimlerin tedavüle sokulmasına (son iddia Coca Cola CEO’su Muhtar Kent’in aday gösterilme olasılığı) yer hazırlamakta, kamuoyunda çok denklemli belirsizliklere neden olmaktadır. Öne çıkan isimlerden hangisinin aday gösterileceğini kestirmek güç. Zira muteber araştırma kuruluşlarının bulgularına nazaran, 3 adaydan rastgele biri cumhurbaşkanlığı seçiminden başarılı çıkma potansiyeline sahip görünüyor. Kılıçdaroğlu’nun telaffuzunda muhakkak aralıklarla öne çıkan “Ben”, bazen “Biz” vurgusu aday olma niyetine ait savlı bir değerlendirmede bulunmayı güçleştirirken, İmamoğlu’nun Karadeniz gezisi sırasında görüştüğü gazeteciler nedeniyle oluşan reaksiyon üzerine geri çekilmesi, bugünlerde ise ulusal siyasete yönelik kapsayıcı, savlı açıklamaları adaylığa soğuk bakmadığı izlenimi veriyor. Mansur Yavaş’ın sessiz kalarak, belediye lideri olarak Ankara’ya hizmet üretme eforları onun da adaylık isteğine dair kıymetlendirme yapmayı zorlaştırıyor. Yavaş’ın isminin GÜZEL Parti tarafından öne çıkarılması, hatta kimi parti seçkinleri tarafından en fazla takviyeye sahip kişi olarak lisanlandırılması bu partinin gönlünün Yavaş’tan yana olmasından, zira onlara nazaran kazanacak adayın Yavaş olduğuna inanmalarından kaynaklanıyor. Alışılmış ki son analizde kararı verecek olan Altılı Masa. Karar ise çizmiş oldukları aday profiline uyma ve objektif araştırma bulguları ışığında verilecek.

Kürt açılımı tekrar konuşulmaya başlandı. Eski HDP Eş Genel Lider Yardımcısı Aysel Tuğluk’un özgür bırakılması, Adalet Bakanı Bekir Bozdağ başkanlığındaki AK Parti heyetinin HDP’yi ziyaret etmesi ve son olarak sık rastlanmayan bir formda eski HDP Eş Genel Lideri Selahattin Demirtaş’a babasını ziyaret müsaadesi verilmesi üzere gelişmeler bu kanıyı güçlendiriyor. Sizin değerlendirmeniz nedir?

Tüm bu saydıklarınız seçime 7 ay kala oluyor. Ayrıyeten, parlamento gündemine getirilmesi beklenen başörtüsü ve aileyle ilgili bir Anayasa değişikliği var. Kamuoyu araştırmalarına nazaran Cumhur İttifakı’nın sayısal gücü cumhurbaşkanı seçimini kazanmaya, hatta parlamentoda çoğunluğu elde etmeye yetmiyor görünüyor. Parlamentoda ittifakın sandalye sayısı da rastgele bir muhalefet partisi ya da en az 26 vekil takviyesi olmadan değişikliğin referanduma dahi götürülemeyeceğinin işareti. Kanımca bu aritmetik şartlar AK Parti’nin hem seçim hem de Anayasa değişikliği için HDP’nin takviyesini alıp, evvel Anayasa değişikliği, akabinde seçimleri kazanmak istemesiyle bağlantılı. Ayrıyeten, yapılan araştırmalar AK Parti’nin Kürt, hatta muhafazakâr Kürt seçmenler nezdindeki takviyesinin azaldığına işaret ediyor. Bu şartlar altında öncelikle mümkün bir Anayasa değişikliğinde parlamentoda referanduma gidilecek bir çoğunluğa ulaşılamaması AK Parti açısından seçime gidilen süreçte önemli bir itibar kaybı olur. Bu riski almamak için, ittifakın Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasını istediği HDP ile AK Parti’nin görüşmesi, Demirtaş’a verilen müsaadesi büsbütün pragmatik, seçim kazanma odaklı bir tercih olarak düşünüyorum.

‘MHP ÇİZGİSİNDEN UZAKTA BİR PARTİ DEĞİL’

İYİ Parti ile HDP ortasında bir müddettir başkanlar seviyesinde de rastladığımız karşılıklı açıklamalarla bir polemik sürdürülüyor. Kuşkusuz HDP bu seçimin kilit partilerinden ve alacağı karar Millet ve Cumhur ittifakları açısından hayati ehemmiyete sahip. GÜZEL Parti ile HDP ortasındaki polemik nereden kaynaklanıyor ve süreç nereye evrilir? İttifakın geleceği açısından bu hususun ehemmiyeti nedir?

Her şeyden evvel unutulmaması gerekir ki ÂLÂ Parti, seçmeni, teşkilatı, üst idaresindeki seçkinleri prestijiyle MHP’den kopanların kurduğu ve oluşturduğu bir parti. Siyasi yönelimleri prestijiyle milliyetçi kıymetler referansında MHP çizgisinden uzakta bir parti değil. Kamuoyunda yaygın kanaat bu tarafta. UYGUN Parti’nin en büyük yanılgısı, milliyetçi yönelimlerin dozu manasında önder, üst idare, teşkilat ve seçmen tabanı temelinde bir homojenliğin olduğunun düşünülmesi ve HDP ile olan bağını bu homojen milliyetçilik aracılığıyla tanımlaması. Hususa ait yapılan bilimsel çalışmalar bilhassa seçmen profili prestijiyle geçmişte merkez sağ, hatta merkez sol partilere oy veren ölçülü milliyetçi, ulusalcı, seküler, liberal bir kitlenin parti tabanında azımsanmayacak yeri olduğuna işaret ediyor. YETERLİ Parti HDP’ye hala MHP gözlüğünden baktığı, tabanının bu husustaki eğilimlerini okuyamadığı, tabanı küstürmeme ismine da münasebetleri belirlediği için HDP’ye yaklaşımında klasik katı milliyetçi parti çizgisinin dışına çıkamıyor. Kelamın özü, asıl sorun GÜZEL Parti’nin kendisini merkez sağ parti olarak konumlandırmada yetersiz kalmasıdır. GÜZEL Parti’nin HDP’ye bakışının ve ortalarında yaşanan polemiğin, YETERLİ Parti üst idaresinin tabanının sosyolojisini ve eğilimini çok yeterli okumadığı sürece sürmesi olağandır. Sürecin evrilebileceği uç nokta, Millet İttifakı’nın belirleyeceği adayı HDP’nin desteklemek yerine, kendi adayını çıkarması, seçim ikinci tipe kalırsa, seçmenini hür bırakması olabilir. Bunun sonucu ise polemiğin cumhurbaşkanlığı seçiminin kaybedilmesi sonucunu doğurma riskidir. Millet İttifakı açısından mevzunun en değerli yanı da budur.

‘AK PARTİ’NİN ESKİ OY ORANINA ULAŞMASI ZOR’

Cumhur İttifakı’nın toparlandığı ve oylarını artırdığı tarafında değerlendirmeler yapılıyor. Hükümet konut kampanyası üzere bir dizi ekonomik tedbirler alırken, EYT sorunu için de yasa tasarısı hazırlandığı açıklandı. Cumhur İttifakı cephesinde durum nedir?

Son kamuoyu araştırmaları Cumhur İttifakı’nın oylarında bir ölçü artış olduğuna işaret etse de bu artışın ittifakın beklediği oya yükselerek toparlanma halinde yorumlanması güç. Sağlam firmaların araştırmalarında azamî 3-4 puanlık toplam artışa karşılık, hala 2018 seçimleriyle karşılaştırıldığında oy düzeyinin 10-12 puan gerisinde olan bir oran var. Ekonomik kriz şartlarında AK Parti eski oy oranına ulaşmasının sıkıntı olduğunun farkında, bunun için en azından cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimini kazanacak bir takviyeye ulaşma gayesiyle seçime yönelik siyasetlere yönelmiş durumda. Siyaset tercihleri, projeler seçim yaklaştıkça hayata geçirildiği için popülist nitelikte olsa da son analizde ekonomik popülizmin seçim kazanmaya takviye olduğunu göz arkası etmemek gerekir. Konut kampanyası, EYT problemini çözmeye yönelik yasal düzenleme, çeşitli ekonomik af uygulamalarıyla iktidar bunu yapmaya çalışıyor.

Bu tıp uygulamaların geçmişte iktidar partisine yaradığını gösteren bilimsel çalışmalar mevcut. Örneğin, Abdullah Aydoğan, Melissa Marchall ve Alper Bulut’un Electoral Studies’de 2016’da yayınlanan “Konut Edindirme Oy Getiriyor mu: Türkiye’de AKP’nin Seçim Başarısının Anlatımı” isimli makalelerinde mahallî seçimler örneğinde yapılan incelemeye nazaran (2004, 2009 ve 2014 yerel seçimleri 900 ilçe belediyesini kapsayan), TOKİ’nin konut yatırımı yapmadığı ilçelerde AK Parti’nin 3 seçimi kazanmama mümkünlüğü %14 iken, 1000 hane başına 100 konut inşa edilmesi durumunda bu mümkünlük %2’ye düşüyor. Öbür yandan, TOKİ yatırımının olmadığı ilçelerde AK Parti’nin 3 seçimi kazanma mümkünlüğü %18 iken, 1000 hane başına 100 TOKİ konutu yapıldığında, bu oran %62’ye yükselmektedir. Tek başına bu bulgular dahi atılan adımların oy olarak geri dönüp, seçim kazandırmada tesir yapabileceğinin işareti. AK Parti’nin benimsediği enflasyonu düşürememe değerine büyüme stratejisi ve bunun süreksiz refah olarak dağıtımının tesiri seçimde muhtemelen bir ölçü bu parti lehine gözlenecek. Ali Akarca’nın ekonometrik tahlillerine nazaran, iktisadi bağlamda seçmenler yalnızca seçimden bir yıl önceye bakmakta, yıl içinde kişi başına düşen gerçek GSYH’da meydana gelen her yüzde birlik büyüme iktidar partisine 1.05 puan ek oy getirmektedir. Enflasyonda ise her yüzde birlik artış 0,13 puan oy götürmektedir. Ama, yüksek enflasyon ile oy kaybını telafi etmek yeniden de zordur. Enflasyon yüksek, büyüme de düşükse oy artışı sağlamak kolay değil görüşünde Akarca. Bu manada AK Parti enflasyonu belli bir seviyenin altına çekemezse, büyümeye güveniyor. Bunun için dış kaynağa muhtaç. Finansal globalleşme kaynak bulmayı kolaylaştırırsa da çok yüksek faiz oranlarıyla sağlanan nakdî dış kaynakların seçim periyotlarında popülist iktisat için kullanılmasının maliyetinin seçim sonrasında ağır olduğunu unutmamak gerekir. Türkiye maalesef bugün bunu deneyimliyor.

Seçim sonrası Türkiye için nasıl bir süreç öngörülebilir?

2023 seçimleri Cumhuriyetin ilanının 100. yılına denk geliyor. Yalnızca sonuçları manasında değil, tarihi prestijiyle da sembolik bir kıymete sahip. Bu nedenle, kimi yorumcunun haziran seçimlerini “kader seçimleri” olarak tanımlaması hakikat. Seçmenin sandıkta yapacağı tercih Cumhuriyetin ikinci yüzyılında nasıl bir ülkede yaşamak istediğine ait kararı olacak. AK Parti iktidarının bilhassa 2015 sonrası uygulamaları, Cumhur İttifakı’nın iktisat, siyaset ve topluma bakışı bilgi alındığında, seçimleri kazanmaları durumunda iktisadi, politik, kültürel manada değişim beklemek güç. Zira, siyasi yönelimleri, ideolojik referansları, beslendikleri bedeller buna uygun değil. Üstelik, seçim kazanmanın tesis edeceği yeni bir özgüvenle Türkiye’nin demokratikleşme, insan hakları, iktisadi kaynakların paylaşımı manasında, bir ortada yaşama, eşit yurttaşlık temelinde daha da geriye gitme riski mevcut. Millet İttifakı’nın bir seçim ittifakına dönüşüp, yasama çoğunluğunu ve cumhurbaşkanlığı seçimini kazanmaları durumunda, bugüne dek telaffuzları, tesis ettikleri birlik imgesi, önerdikleri sistem değişikliği bilgi alındığında, Türkiye’nin çağdaş dünyanın yine bir kesimi olan, demokratik gerilemenin sona erdiği, yoksulluğun bir ölçü gerilemiş olduğu, hakça paylaşımın imkanlar ölçüsünde sağlanacağı, hukuk devleti yolunda aralık kat edeceği, devletin taraflara adil ve eşit davranacağı bir ülke haline gelmesi daha muhtemel.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort
betturkey
jojobet
deneme bonusu veren siteler